Parece  que Juan Díez de Betanzos  chegou a Perú, cando tiña dezaseis ou dezasete anos, entre 1532 e 1533, e que de inmediato debeu de dedicarse á aprendizaxe do idioma nativo, dado que aínda sendo moi novo compuxo unha Doutrina Cristiá e dous Vocabularios en lingua quechua e porque en 1551 escribiu "Suma e narración dos Incas", a crónica máis verídica existente sobre o encontro dos españois co mundo andino e a súa historia, para o que, obviamente, tiña que ter unha sólida cultura humanística. Con todo, todo iso non lle impediu que en 1536  axudase con homes e cabalos a Francisco Pizarro e que el mesmo loitase no asedio de Lima contra un dos xenerais do Inca Manco.

Igualmente parece que, a partir deses momentos, xurdiu unha forte amizade entre ambos os personaxes e que dita amizade foise estreitando co paso do tempo; o que  permitiría a Betanzos coñecer á entón muller do conquistador, a bela princesa Cuxirimay Ocllo, anteriormente esposa do Inca Atahualpa. É moi posible que durante aqueles días tamén xurdise unha importante amizade coa princesa porque, á morte de Pizarro, sucedida en 1541, o cronista casou con ela, xa convertida en Angelina Yupanqui.

Desde entón Betanzos, a través da súa musa Angelina, puido coñecer os grandes  feitos do imperio do Tahuantinsuyo, do Inca Atahualpa, os sucedidos na conquista e, sobre todo, detalles moi valiosos relativos á vida privada de Pizarro, os cales transmitiu na súa crónica con todo luxo de detalles. 

Mª del Carmen Martín Rubio é doutora en Historia de América pola Universidade Complutense de Madrid, profesora honoraria da Universidade Nacional San Antonio Abad del Cusco, profesora honoraria da Universidade Andina del Cusco, profesora honoraria da Universidade Nacional Maior San Marcos de Lima e académica correspondente da Real Academia Hispanoramericana.

As súas investigacións históricas centráronse no estudo dos pobos precolombinos; entre elas destacan "Relación de la Ciudad del Cusco" (dúa edicións); "Carlos V, Emperador de las Islas y Tierra Firme del Mar Océano", "Suma y narración de los Incas "(cinco edicións), 4ª edición de la crónica "Suma y narración de los Incas". Lima 2010. Universidad Nacional Mayor de San Marcos, "El marqués de Villagarcía. Virrey del Perú. (1736-1745)".  2010. Madrid. Ediciones Polifemo. Madrid, "Historias del Imperio Inca". Editorial Académica Española. 2012  Berlín  (Alemania) e "Francisco Pizarro. El hombre desconocido" Ediciones Nobel. Grupo Paraninfo. 2014.  Oviedo.